Autisme en jouw innerlijke familie

WC pot

Autisme en jouw innerlijke familie

Pasfoto

3 mei 2016

Arienne Klijn

Autisme en jouw innerlijke familie

Kinderen met autisme vragen hun eigen benadering, net als andere kinderen die niet zo makkelijk mee kunnen met de grote stroom. Voor ouders en begeleiders geeft het rust om inzicht te hebben in je eigen kwaliteiten, zodat je die zo goed mogelijk benutten in de omgang met een kind met autisme.

Je innerlijke familie is een metafoor voor al jouw kwaliteiten, verdeeld over je innerlijke man, vrouw, jongetje en meisje. Je innerlijke meisje is je gevoelige antenne. Dankzij jouw innerlijke meisje kun je schrikken van situaties waar je kind onbedoeld in terecht komt, en met hem of haar meevoelen in de onmacht, of juist in het plezier.

De kwaliteiten van je innerlijke vrouw heb je voor jezelf hard nodig, maar dit zijn ook kwaliteiten die je in kunt zetten om een kind met autisme te ondersteunen: acceptatie, weten wat waardevol is en loslaten. Ook afstemmen op een ander hoort bij je innerlijke vrouw, iets waar een kind met autisme nu juist zo’n moeite mee heeft. En vanuit je innerlijke vrouw kun je inschatten wanneer je kind overprikkeld dreigt te raken en een rustige omgeving nodig heeft.

Het zijn het innerlijk meisje en de innerlijke vrouw die als het ware automatisch sociale signalen oppikken en afstemmen op de reacties van je omgeving. Juist bij kinderen met autisme verloopt deze impliciete communicatie lastig. Als ouder of begeleider kun je de eigenschappen van je innerlijke man inzetten om aan kinderen met autisme expliciet helder te maken wat je van hen verwacht. Zoals bij Kees, die van zijn begeleidster de instructie kreeg: ‘Mensen die je niet kent, geef je een hand.’ Een tijdje later stapte ze met Kees de bus in om naar de stad te gaan, en stond ze vreemd te kijken toen Kees de buschauffeur met een stalen gezicht een hand gaf om hem te begroeten

De innerlijke man van deze begeleidster had Kees niet expliciet genoeg verteld in welke situaties een hand geven wel, en niet de bedoeling was. Maar dat is ook lastig, om vooraf voor alle situaties een goed uitgewerkt script met expliciete instructies te bedenken. Daarom kun je als ouder of begeleider ook de eigenschappen van je innerlijke jongetje goed gebruiken. Dankzij de humor, speelsheid en levensvreugde van het innerlijke jongetje kun je voorkomen dat je je gaat ergeren als je kind iets doet wat jij nooit had verwacht. Zoals Fleur, die haar handen ging wassen in de wc, precies zoals haar vader gezegd had. Het was niet in hem opgekomen dat zij niet zou begrijpen dat hij het wastafeltje bedoelde in de wc-ruimte. Gelukkig voor Fleur en haar vader, heeft haar vader een sterk innerlijk jongetje. Waardoor hij lacht in plaats van zich ergert, en steeds weer kansen ziet om Fleur weer een stapje verder te helpen.

De begeleiding en opvoeding van ieder kind is een uitdaging en dat geldt ook voor de opvoeding en begeleiding van een kind met autisme. Door je bewust te worden van welke kwaliteiten je makkelijk inzet en welke kwaliteiten je minder vaak inzet, krijg je meer inzicht in je eigen gedrag. En als je weet op welke manier jouw innerlijke familieleden met elkaar omgaan, kun je regie voeren over je eigen gedrag en zo het beste uit iedere situatie halen. En dat is wat ik alle kinderen, hun ouders en begeleiders gun.

Deze tekst is eerder verschenen als column van Arienne Klijn in Kinderwijz